de en fr hr it es
Susjedstvo
 
 
 
Cr
24
Mn
25
Fe
26
Mo
42
Tc
43
Ru
44

 

Periodni sustav

de  Njemački

Mangan

en  Engleski

Manganese

fr  Francuski

Manganèse

hr  Hrvatski

Mangan

it  Talijanski

Manganese

es  Španjolski

Manganeso

 

Mn
Mn
Manganum

PERIODNI SUSTAV ELEMENATA

MANGAN

PRIJELAZNI ELEMENT: SKUPINA MANGANA

 

Atomski broj:25

Skupina:7

Perioda:4

Elektronska konfiguracija:[Ar] 3d5 4s2

Oksidacijski broj:+2 +3 +4 +7

Elektronegativnost:1.55

Atomski radijus / pm:136.7

Relativna atomska masa:54.938045 ± 0.000005

 

Mangan je 1774. godine otkrio Johan Gottlieb Gahn (SE). Ime je dobio od latinske riječi magnes što znači magnet jer se smatralo da je piroluzit (MnO2) - magnesia nigra vrsta magnezita. To je sivo-bijeli metal sličan željezu ali tvrđi i krtiji. Onečišćeni oblik je reaktivan. Izložena površina se oksidira. Otapa se u razrijeđenim kiselinama oslobađajući vodik. Udisanje manganova praha, para ili spojeva, naročito viših oksida može biti smrtonosno. Mangan je po rasprostranjenosti u zemljinoj kori deseti element. U prirodi se pojavljuje u obliku manganita(Mn2O3*H2O), piroluzita (MnO2), hausmanita (Mn3O4), rodokrosita (MnCO3) i psilomelane (BaMn9O16(OH)4). Elementarni mangan se može dobiti redukcijom rude s aluminijem. Kao feromangan troši se u velikim količinama u metalurgiji. Mangan izvanredno čeliku povećava tvrdoću i otpornost na trošenje, te se od njega izrađuju željezničke tračnice i čeljusti drobilica.

FIZIKALNA SVOJSTVA

Gustoća / g dm-3:7440 (alfa, 293 K)

 6430 (t.t.)

Molarni volumen / cm3mol-1:7.38 (alfa, 293 K)

 8.54 (t.t.)

Električna otpornost / μΩcm:144 (20 °C)

TOPLINSKA SVOJSTVA

Toplinska vodljivost / W m-1K-1:7.82

Temperatura taljenja / °C:1246

Temperatura vrenja / °C:2061

Toplina taljenja / kJ mol-1:14.4

Toplina isparavanja / kJ mol-1:220.5

Toplina atomiziranja / kJ mol-1:279.37

ENERGIJA IONIZACIJE

Prva energija ionizacije / kJ mol-1:717.28

Druga energija ionizacije / kJ mol-1:1509.04

Treća energija ionizacije / kJ mol-1:3248.49

RASPROSTRANJENOST ELEMENTA

u atmosferi / ppm:-

u Zemljinoj kori / ppm:1400

u oceanima / ppm:0.002

KRISTALOGRAFSKI PODACI

prostorno centrirana kubična

Kristalna struktura:

prostorno centrirana kubična

Dimenzije jedinične ćelije / pm:

a=891.39

Prostorna grupa:

I43m

IZOTOPI

IzotopRelativna atomska masaMaseni udio (%)
55Mn54.938050(1)100

STANDARDNI REDUKCIJSKI POTENCIJALI

Uravnotežena polureakcija Eo / V
MnIV + e- = MnIII+1.65 (14 mol dm-3 H2SO4)
MnIII + e- = MnII+1.59 (14 mol dm-3 H2SO4)
Mn3+ + e- = Mn2++1.51 (7.5 mol dm-3 H2SO4)
Mn2+ + 2e- = Mn(s)- 1.180
MnO4- + e- = MnO42-+0.564
MnO4- + 2H2O + 3e- = MnO2(s) + 4OH-+0.588
MnO4- + 4H+ + 3e- = MnO2(s) (alfa) + 2H2O+1.695
MnO4- + 4H+ + 3e- = MnO2(s) (beta) + 2H2O+1.679
MnO4- + 8H+ + 4e- = Mn3+ + 4H2O+1.506
MnO4- + 8H+ + 5e- = Mn2+ + 4H2O+1.51
MnO42- + 4H+ + 2e- = MnO2(s) + 2H2O+2.257
MnO42- + 5H+ + 2e- = HMnO2- + 2H2O+1.234
MnO42- + 2H2O + 2e- = MnO2(s) + 4OH-+0.51 (18 °C)
MnO2(s) + 4H+ + e- = Mn3+ + 2H2O+0.948
MnO2(s) (alfa) + 4H+ + 2e- = Mn2+ + 2H2O+1.23
MnO2(s) (beta) + 4H+ + 2e- = Mn2+ + 2H2O+1.22
MnO2(s) (gama) + 4H+ + 2e- = Mn2+ + 2H2O+0.21
Mn(OH)3(s) + e- = Mn(OH)2(s) + 2OH-+0.1
Mn(CN)63- + e- = Mn(CN)64-- 0.244
Mn(OH)2(s) + 2e- = Mn(s) + 2OH-- 1.55
HMnO2- + 3H+ + 2e- = Mn(s) + 2H2O- 0.163

 

24 Krom <=
25 Mangan
 => 26 Željezo